مرجع تخصصی آموزش ابتدایی|اول|دوم|سوم|چهارم|پنجم|ششم|دبستان

درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

0 ۴,۷۷۹

اهداف درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

از دانش آموزان انتظارمی رود درفرایند آموزش این درس بتوانند :

 با انجام فعالیت های گوناگون مانند مشاهده جانوران ؛جمع آوری اطلاعات وگفت وگو ، ضمن آشناشدن با برخی از جانوران بی مهره و ویژگی های ظاهری و زندگی آنها، نمونه هایی از آن ها را طبقه بندی کنند.

 نقش برخی از بی مهره ها در زندگی انسان را توضیح دهند و با چگونگی حفظ جانوران آشنا شوند.

 آموزش درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

آمادگی ازقبل : برای انجام فعالیت های این درس باید به کمک دانش آموزان کرم خاکی ومورچه،صدف یا پوسته جانورانی مثل حلزون ،ستاره دریایی را تهیه کنید .

در صورت امکان فیلم های مناسب مانند فیلم پوست اندازی بندپایان را برای نمایش در کلاس آماده کنید .

توجه داشته باشید نباید دانش آموزانی را که دوست ندارند جانوران زنده (مثل کرم خاکی )را مشاهده کنند ،به این کار مجبور کنید.

آن ها از تصویر وفیلم برای مشاهده استفاده کنند .

در این درس فقط باید به گروه هایی از بی مهره ها بپردازید که در کتاب معرفی شده اند .

آموزش این درس باید در فصل بهار و در محیط طبیعی انجام شود؛

در شرایطی که گیاهان و جانوران برای مشاهده در دسترس باشند و زمینه لازم برای مشاهده بی مهره هادر محیط طبیعی مانند حشرات وکرم خاکی درباغچه فراهم است .

صفحه 83 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

تصویرکفشدوزک در صفحه ورودی درس به عنوان یک نمونه از بی مهره ها آورده شده است .

از این تصویرمی توانید برای گفتگوی دانش آموزان درباره ی بی مهره ها یی که می شناسند و ارائه اطلاعاتشان درباره زندگی آن ها استفاده کنید .

صفحه 84 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

طرح این مسئله که برخی جانوران بی مهره ازگیاهان تغذیه می کنند

می تواند علّتی برای آشنا شدن با جانوران بی مهره و طبقه بندی آنها باشد.

معلّم می تواند از یک گیاه محلّی و جانوران بی مهره ای که ممکن است آفت آن باشند

و احتمالاًدانش آموزان با آنها آشنایی دارند، برای مشاهده وآموزش استفاده کند.

طبق سناریوی ابتدای درس ،دانش آموزان تصویر جانوران این صفحه را مشاهده و تجربه قبلی درباره ی آن ها را اگر دارند بیان کنند

فعالیت : دانش آموزان باید به مواردی مثل تعداد پاها چند قسمتی بودن بدن، داشتن چشم و شاخک توجه کنند.

چون مورچه جانور آشنایی است ، ابتدا بچه ها تصویرذهنی خود از آن را بکشند و بعد آن را مشاهده کنند تا هنگام مشاهده دقیق ترعمل کنند.

برای مشاهده مورچه ها دانش آموزان می توانند در کنار لانه آن ها در حیاط مدرسه یا هر جای مناسب دیگر، کمی شکر یا خورده نان بریزند وبا جمع شدن مورچه ها ، به کمک ذره بین آن ها را مشاهده کنند

اطلاعات به دست آمده را در جدول صفحه بعد بنویسند .

هنگام مشاهده جانوران و یا تصاویرآنها،دانش آموزان را تشویق وهدایت کنید

تا ویژگی های آشکار، شباهت ها و تفاوت ها را بررسی کنند.

هرچه دانش آموزان ویژگی های بیشتری را بررسی و توصیف کنند، مشاهدهدقیق تری انجام داده اند.

مثلاً ممکن است برخی ازدانش آموزان در مشاهده کرم خاکی به تارهای روی بدن جانور توجه کنند.

در بیشتر حلقه های بدن کرم خاکی چهار جفت تار کوتاه مثل مو وجود دارد

که هنگام حرکت یا حفاری، بدن جانور را در جای خود نگه می دارند و مانع لغزش آن می شوند.

صفحه 85 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

فکرکنید : دانش آموزان باید به تفاوت این جانوران دردست وپا ،بال وشکل بدن اشاره کنند .

موارد دیگر مانند چشم و یا شاخک نیز اگر بیان شود ،نشانه دقت بیشتر دانش آموز است .

پاسخ هر دو سوال مورچه است . این سوال ها مقدمه ای است برای طبقه بندی این جانوران.

گفت وگو : هدف این گفت وگو ،بررسی اطلاعات جدول وداشتن زمینه لازم برای پاسخ به فکر کنید صفحه بعد است .

صفحه 86 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

فکر کنید : شته ممکن است شیره گیاه را بمکد و مورچه ها با آوردن شته ها به سوی بوته گل سرخ به شته کمک می کنند.

ممکن است کرم خاکی ریشه گیاه را بخورد ولی با سوراخ کردن خاک به هوا دهی خاک کمک می کند.

کفشدوزک نیز با خوردن شته ممکن است از بوته گل سرخ محافظت کند.

برای حفظ بوته گل سرخ ممکن است دانش آموزان پیشنهاد بدهند

از دشمنان طبیعی آفتها و یا از سم مخصوص آنها استفاده شود.

سوال متن درس : دانش آموزان احتمالاً به ویژگی های ظاهری این دو جانور مثل دراز بودن بدن هردو و پولک داشتن مار اشاره می کنند.

این گفتگو تفاوت اساسی جانور مهره دار و بی مهره را برای دانش آموزان مشخص می کند.

پس از این گفتگو از دانش آموزان بخواهید فهرستی از جانوران مهره دار و بی مهره تهیه و درستی دسته بندی خود را در پایان درس بررسی کنند.

 در صفحه 86 زالو وکرمک به کرم خاکی شباهت بیشتری دارند .

 زالو به این علت معرفی می شودکه امروزه آن را برای استفاده در پزشکی و برای به جریان انداختن خون در رگ های بیماران، پرورش می دهند.

ممکن است دانش آموزان تجربه ای از مشاهده زالو داشته باشند؛ از آنها بخواهید تجربه خود را بیان کنند.

 از دانش آموزان بخواهید با استفاده از خط کش اندازه ی کرمک در شکل این صفحه را اندازه گیری و بیان کنند .

صفحه 87 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

 نکته بهداشتی درس در توجه دادن کودکان به حفظ بهداشت ، بسیار مهم است . حتما درباره آن با بچه ها گفت وگو کنید وتذکر لازم را به آن ها بدهید.

 از بچه ها بخواهید تصاویر صفحه را مشاهده و شباهت ها و تفاوت های این حشرات را بیان کنند .

از آن ها بخواهید هر حشره ای را که می شناسند به ویژه حشره های محل زندگی خود را نام ببرند

ودر صورت امکان عکس آن ها را در کلاس بیاورید تا بچه ها آن ها را باهم مقایسه کنند .

در این مقایسه به ویژگی های اصلی که در متن کتاب آمده است ، اکتفا کنید .
جمع آوری اطلاعات : هدف این فعالیت جلب توجه دانش آموزان به نقش های مثبت و منفی حشرات در زندگی انسان و جانداران دیگر مثل دام ها وگیاهان است.

دانش آموزان باید با جمع آوری اطلاعات، زندگی حشرات به ویژه حشراتی که در محیط اطراف خود می بینند

را بررسی و حداقل یک نقش مثبت و یک نقش منفی را به کلاس گزارش کنند.

مواردی مثل : تهیه عسل، ابریشم، موم،گرده افشانی گل؛ خوردن حشرات دیگری که آفت گیاهان اند؛

حشرات و لارو (نوزاد کرمی شکل)آنها غذای جانورن دیگر مثل پرنده ها و ماهی ها هستند؛

توجه دانش آموزان باید به این نکته جلب شود که انسان میت واند از حشرات شکارچی برای کنترل حشرات دیگر استفاده کند و استفاده از سموم گاهی حشرات مفید راهم از بین می برد.

علم وزندگی (پایین صفحه): شپش به عنوان حشرهای مزاحم و به علّت شیوع در برخی مناطق کشور انتخاب شده است.

لازم است برای حفظ سلامتی دانش آموزان، درباره راه های پیشگیری و درمان انگل شپش در کلاس گفتگو انجام شود.

صفحه 88 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

در این صفحه دانش آموزان باید با مشاهده تصاویر وبررسی شباهت ها وتفاوت ها ،جانوران را طبقه بندی کنند .

 پرسش ابتدای صفحه : شباهت ها شامل چند قسمتی بودن بدن و پاهای متعدد است. تفاوتها را در بخش دانستنی های معلم بخوانید.

 نکته مهم :دانش آموزان فقط باید در باره جانوران بی مهره و در حد آنچه در متن کتاب درسی آمده است ،مطالب را فراگیرند .

گفت وگو : دانش آموزان باید به تعداد پاهای زیاد این جانوران(بیش ازهشت تا) وقطعه قطعه بودن بدن و پوسته سخت اشاره کنند .

صفحه 89 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

جمع آوری اطلاعات : برخی ازهزار پاها گوشت خوار وبرخی گیاه خوارند .

 دانش آموزان در تصویرپایین صفحه پوست اندازی یک زنجره را می بینند .

هنگام پوست اندازی بند پایان در جایی دور ازدسترس شکارچی ها پنهان می شوند تا پوست جدید آن ها سفت ومحکم شود .

دانش آموزان می توانند پوست حشرههای گوناگون را جمع آوری و در آن ها ساختار اصلی بدن جانور را مشاهده کنند .

صفحه 90 درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

جمع آوری اطلاعات : این جانوران در دریا و یا نزدیکی ساحل زندگی می کنند . حلزون ها در مناطق مرطوب ودرآّب زندگی می کنند

 برخی از بی مهره ها در شکل این صفحه ،اسکلت خارجی یا پوشش سخت دارند و برخی ندارند.

ستاره دریایی و صدف دو کفه ای وحلزون پوشش سختی دارند.

در پایان آموزش این موضوع را به شکل گفتگو بین دانش آموزان مطرح کنید .
سهم شما : این بخش از نظرنگرشی بسیار مهم است ولازم است درباره آن دانش آموزان گفت وگوکنند .

حتی از آن ها بخواهید خودشان را جای جانوری که دوست دارند ، تصور کنند و انتظارات خود از انسان ها را بیان کنند .

از آن ها بپرسید آیا دوست دارند یک پرنده در قفس باشند ؟

یا پرنده ای که به سوی آن تیری پرتاب می شود؟

یا پروانه ای که شکار و کشته می شودتا برای تزیین از آن استفاده کنند؟

دانش آموزان را توجه دهید آزار رساندن به جانوران هم از نظر دستورات دینی وهم از نظر اخلاق انسانی بسیار ناپسند است .

فعالیت های پیشنهادی درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

 از دانش آموزان بخواهید درباره ی یک کرم بیماری زا اطلاعات جمع آوری کنند .

به ویژه اگر در منطقه شما کرم بیماری زایی شایع باشد

گزارش دانش آموزان باید شامل توضیحی دربارهچگونگی ورود کرم به بدن، علائم آن و چگونگی پیشگیری از آن باشد.

مثلاً کرمک (کرم سنجاقی) از طریق دست به دهان و با خاراندن اطراف مقعد یا تماس با وسایل، گرد غوبار، ذا و حتی موی سگ آلوده به تخم انگل ، وارد بدن می شود.

این کرم به ندرت آسیب شدیدی ایجاد می کند. علائم آن کاهش اشتها و وزن، بیخوابی، بیقراری و خارش مقعد است.

دانش آموزان می توانند درباره کرم آسکاریس یا کرم کدو اطلاعات جمع آوری کنند.

 در مواردی که مشاهده مستقیم جانور امکانپذیر نیست (مثل نرمتنان، مرجانها)،

از نمونه هایی از صدف یا اسکلت جانورانی که به کمک دانش آموزان جمع آوری کرده اید، استفاده کنید.

در صورت امکان از این نمونه ها نمایشگاهی ترتیب دهید. برخی از بی مهره ها را هم در موزه و یا پارک ها می توان مشاهده کرد.

درباره ی این پرسش که آیادر خاک هوا وجودداردتا جانورانی مانند کرم خاکی بتوانند در آن زندگی کنند .

دانش آموزان می توانند آزمایش زیر را انجام دهند :

در یک ظرف شیشهای و دهان گشاد تا نیمه خاک بریزید

سپس مقداری آب (کمتر از حجم خاک) را یکباره روی خاک بریزید. در این حالت خروج حبابهای هوا را با ورود آب می توان مشاهده کرد.

علاوه بر آن اگر حجم خاک را روی ظرف علامت بزنیم پس از ریختن آب و مشاهده این که حجم مخلوط افزایش نمی یابد،

مشخص می شود آب جانشین هوای بین ذرات خاک شده است.

مطالب مرتبط با بی مهره ها در سال های قبل

سال اول :
شکل واندازه جانوران گوناگون است .
بعضی از جانوران برای ما مفید هستند .
برخی از جانوران برای ما مشکلاتی به وجود می آورند .
سال دوم :
مورچه ها برای خود لانه می سازند .
ما از راه های مختلف می توانیم به جانوران کمک کنیم تا سالم بمانند .
کرم ابریشم پیله درست می کند .
سال سوم :
هر جانور در جایی زندگی می کند که نیاز هایش را به خوبی برطرف کند .
دوزیستان ، خزندگان ،پرندگان وپستانداران ستون مهره دارند .
هر گروه از مهر ه داران ویژگی های اختصاصی دارند .

نمونه سوال درس 11 علوم چهارم ابتدایی بی مهره ها

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.