مرجع تخصصی آموزش ابتدایی|اول|دوم|سوم|چهارم|پنجم|ششم|دبستان

درس پنجم علوم اول ابتدایی دنیای گیاهان

0 ۲,۱۶۶

درس پنجم علوم اول ابتدایی دنیای گیاهان در یک نگاه

زندگی ما و همه جانوران به گیاهان وابسته است.

اکسیژن مصرفی، غذا و حتی داروهای مورد نیاز ما را گیاهان تأمین می کنند.

بسیاری از مشاغل به پرورش گیاهان و استفاده های اقتصادی از آنها مربوط است.

تنوع آب و هواییموجب شده در مناطق مختلف کشور ما گیاهان و محصولات گیاهی گوناگون در زمان های مختلف از سال در دسترسباشند.

در این درس دانش آموزان گیاهان را در طبیعت و محیط اطراف محل زندگی خود مشاهده می کنند،

با اندام های گیاهان آشنا می شوند، آنها را توصیف و مقایسه می کنند،

اندام های گیاهان به ویژه بخش های خوراکی را طبقه بندی می کنند،

درباره فایده های گیاهان برای انسان و جانوران، مصرف بهینه از آنها اطلاعات جمع آوری می کنند،

دانه لوبیا می کارند و مراحل رشد آن را مشاهده و گزارش می کنند.

 

اهداف / پیامد ها درس پنجم علوم اول ابتدایی دنیای گیاهان

پس از پایان این درس انتظار می رود دانش آموزان بتوانند:

سطح ١ اندام های گیاهان دانه دار و تغییرات آنها در یک دور هی زمانی را نام ببرند

و با جمع آوری اطلاعاتو گفت وگو راه هایی برای استفاده از گیاهان و مصرف بهینه ی آنها ارائه کنند.

سطح ٢ ویژگی های بارز اندام های گیاهان دانه دار و تغییرات آنها در یک دوره ی زمانی را مقایسه کنند

و باجمع آوری اطلاعات و گفت وگوبا هم فهرستی از راه های متنوع استفاده از گیاهان و مصرف بهینه ی آنها را ارائه کنند.

سطح ٣ ویژگی های اندام های گیاهان دانه دار و تغییرات آنها در یک دور ه ی زمانی را در یک جدول مقایسه ایطبقه بندی کنند

و با جمع آوری اطلاعات و گفت وگو، فهرست طبقه بندی شده ای از موارد استفاده از گیاهان و مصرف بهینه ی آنها را ارائه کنند.

 

بازدید علمی درس پنجم علوم اول ابتدایی دنیای گیاهان

مناطق مختلف کشور ما از نظر آب و هوایی تفاوت دارد

شما می توانید درس گیاهان را بسته به شرایط خود در فصل مناسب ارائه دهید.

• این درس با یک گردش علمی در مکانی که انواعی از گیاهان را دارد، آغاز می شود.

این مکان بسته به موقعیت و امکانات در اختیار شما، ممکن است جنگل، مزرعه، باغ، پارک، باغچه ی کنار مدرسه باشد.

مهم آن است که در موقعیت یادگیری انواع گوناگونی از گیاهان

شامل درخت، بوته و گیاهان علفی محل زندگی دانش آموزان باشند که گل و یا میوه هم داشته باشند.

 

قسمت اول بازدید علمی

• بهتر است در این فعالیت از کمک چند نفر از اولیای بچه ها و فرد مطلعی مثل باغبان یا کشاورز که گیاهان محل را بشناسد

و در راهنمایی بچه ها به شما کمک کند ، استفاده کنید

تا ازخطرات احتمالی مثل وجود گیاه گزنه که دست زدن به آن موجب سوزش می شود شما را آگاه کند.

• از بچه ها بخواهید غذاهای گیاهی مثل میوه همراه بیاورند تا میوه ها و دانه هایشان موضوع گفت وگو باشند

به ویژه اگر درخت آنها در محیط باشد ولی میوه نداشته باشد.

• به بچه ها تذکر دهید که باید پس ازاین فعالیت،قبل از خوردن میوه دست های خود را بشویند.

• برای بررسی گیاهان پیشنهاد می شود، یک گیاه را انتخاب کنید

و از بچه ها بخواهید قسمت های مختلف آن را مشاهده کنندو اندام های آن را نام ببرند .

شمادر صورت لزوم گفته های آنها را تصحیح کنید.

این فعالیت به شما امکان می دهد از میزان اطلاعات بچه ها درباره گیاهان مطلع شوید

توجه داشته باشید که عملکرد اندام های گیاهان به طور کامل مورد نظر نیست

ولی اگر بچه ها به آنهااشاره کردند و نشان دادند که این موضو ع ها را درک کرده اند، همان اندازه کافی است

مثل این که ریشه گیاه را در خاک نگه می دارد؛

برگ ها و گل ها روی ساقه قرار دارند.

همچنین در این جا آشنایی با موارد استثنایی مثل ساقه های تغییر یافته مثل سیب زمینی مورد نظر نیست.

 

قسمت دوم بازدید علمی

• در مرحله بعد از بچه ها بخواهید هر دو نفرشان یک گیاه را انتخاب کنند

و هر گروه ابتدا قسمت های مختلف آن را به شما و دانش آموزان دیگر نشان بدهند.

توجه داشته باشید که بچه ها گیاهان مختلف را مشاهده کنند.

• با به کار بردن و تکرار واژه گیاه برای انواع گیاهان از قبیل درخت ، گیاهان علفی مثل چمن و بوته ها، مراقبت کنید

دانش آموزان واژه گیاه را برای همه انواع گیاهانی که می بینند و نه فقط برای درخت به کار برند.

• در انجام فعالیت ها به موارد زیر توجه کنید:

 

قسمت سوم بازدید علمی

١ مشاهده: هر چه بچه ها از حواس خود بیشتر استفاده کنند و جزئیات بیشتری را شرح دهند، مشاهده آنها دقیق تر است.

بنابراین به آنها سرکشی کنید و از آنها سؤالات مناسب بپرسید. و هدایت کنید تا از حداکثر حواس خود استفاده کنند.

• برای مشاهده ریشه، یک گیاه مناسب را از خاک خارج کنید

و پس از این که بچه ها همه آن را مشاهده کردند

به خاکباز گردانید و اهمیت این کار را از بچه ها بپرسید.

٢ توصیف: برای توصیف  هر اندام گیاه، بچه ها می توانند از اندازه، شکل، ضخامت، رنگ، زبری و نرمی آنها صحبت کنند.

آنها باید به شکل لبه برگ یا گلبرگ مثل صاف بودن و یا دندانه داشتن و… توجه کنند.

هر چه توصیف دقیق تر باشد،نشان می دهد که مشاهده دقیق تر بوده است.

ممکن است برخی بچه ها به نکات بسیار ویژه ای توجه کنند مثل این که شکل رگبرگ هامتفاوت است

و یا برخی گلبرگ ها به هم متصل اند و برخی از هم جدایند .

این موضوع سطح بالاتر عملکرد را نشان می دهد که باید در ارزشیابی مورد توجه قرار بگیرد.

دانش آموزان برای بیان مشاهدات ،مثل مشاهده ی ریشه درخت می توانند نقاشی هر چند ناشیانه بکشند.

آنان را هدایت کنید که در نقاشی خود جزئیات موضوع را بهتر نشان دهند.

البته نقاشی بچه ها در این سن مقیاس درستی ندارد

و هدف اصلیدر این جا استفاده از نقاشی برای یاد آوری آموخته ها و بیان آنهاست.

پیشنهاد می شود نکته های مهم گفته های آنها را ثبت و به کمک خودشان با نقاشی شان مقایسه کنید.

مثلاً اگر نقاشی های آنها شبیه به هم باشند نشان می دهد که مشاهداتشان درست نبوده است.

نقاشی های بچه ها را در پوشه هایشان نگه داری کنید

و آنان را مطمئن کنید هر زمان که بخواهند می توانند نقاشی خود را اصلاح کنند.

 

قسمت چهارم بازدید علمی

٣ مقایسه و طبقه بندی: در این مرحله از بچه ها بخواهید گیاه انتخابی خود را با گیاهی که در ابتدا شما انتخاب کرده بودید

یا گیاه دیگری مقایسه کنند و شباهت ها و تفاوت های آنها را بیان کنند.

مثلاً اندازه آنها را مقایسه کنند و برای توصیف اندازه ها از قدخودشان، اندازه دست و یا انگشتانشان استفاده کنند.

یا اگر درخت تنومندی در محیط است با یکدیگر دست هایشان را دور تنه آنحلقه کنند و تعداد خودشان را بشمارند.

برای مقایسه پرسش های مناسبی را طرح کنید مثل این که بلندترین گیاهی که دیدید کدام است؟

ساقه کدام گیاه از همه قطورتر است؟

• بچه ها می توانند برگ های زرد و یا بر زمین افتاده ی گیاهان را جمع آوری و مقایسه و طبقه بندی کنند.

مثلاً از نظر شکل برگآنها را به چند گروه تقسیم کنند:

برگ هایی که درازند و برگ هایی که پهن اند (و یا شکل لبه برگ ها را معیار مقایسه قرار دهند).

• در صورت امکان دانش آموزان را راهنمایی کنید تا در بیان شفاهی مشاهدات خود نام واقعی گیاه را ذکر کنند.

 

قسمت پایانی بازدید علمی

• هر زمان که دانش آموزان آمادگی داشتند واژه های مربوط به گیاهان مثل ریشه، ساقه، برگ و گل را بنویسند،

از آنهابخواهید این واژه ها را در جمله ای به کار برند.

آنان می توانند با این واژه ها نقاشی هایی را که قبلاً کشیده اند نام گذاری کنند

و پیشرفت خود را ملاحظه کنند و به اطلاع دیگران (هم سالان و یا خانواده) برسانند

(نظیر این فعالیت در کتاب کار دانش آموز آورده شده است).

 

• در کتاب دانش آموز اندام های مختلف گیاه در فعالیت های جداگانه طرح شده

ولی در عمل وقتی شما گیاهانی را در دسترس دارید

که بخش های رویشی (برگ، ساقه، ریشه) و زایشی (گل، میوه و دانه) آنها قابل مشاهده است،

این فعالیت ها را می توانید تلفیق کنید. زیرا مهم است که دانش آموز با گیاه به عنوان یک کل واحد آشنا شود.

• ممکن است در این فعالیت برای مشاهده بخش های کوچک گیاه دانش آموزان به ذره بین نیاز داشته باشند،

از قبل از خودآنها بخواهید ذره بین به همراه داشته باشند و یا به کمک مدرسه برایشان تهیه کنید.

 

کاشتن دانه درس پنجم علوم اول ابتدایی دنیای گیاهان

در این فعالیت فرصتی فراهم می شود تا دانش آموزان رشد گیاه را از نزدیک مشاهده کنند.

این فعالیت نقش جمع بندید آموخته های آنان درباره ی گیاهان را نیز دارد.

البته این فعالیت باید به کمک یک بزرگسال و راهنمایی او انجام شود ولی نقش اصلی را باید خود دانش آموز ایفا کند.

اگر لازم باشد دانش آموز باید چند بار این کار را انجام دهد و یا چند دانه بکارد تا به نتیجه برسد

و قسمت های مختلف گیاه و حتی گل، میوه و دانه آن را مشاهده کنند.

بچه ها باید مراحل رشد دانه را مشاهده و شرح دهند.

در صورت امکان به کمک یک بزرگ تر از مراحل رشد عکس بگیرند و یا نقاشی کنند.

برروی نقاشی ها و عکس ها تاریخ آنها را ثبت و در گزارش شفاهی خود از آنها استفاده کنند.

در صورت امکان دانش آموزان حاصل این فعالیت را به کلاس بیاورند و کار یک دیگر را هم مشاهده و مقایسه کنند.

 

قسمت اول کاشتن دانه

٭ برای مشاهده مراحل رشد گیاه لوبیا به فیلم دانش آموز مراجعه کنید.

• از دانش آموزان بخواهید درباره ی رشد گیاه خود پیش بینی کرده و بعد از پایان کار درستی آنها را بیازمایند.

مثلاً پیش بینی کنند اولین قسمتی از گیاه را که خواهند دید، کدام قسمت است؟

• به مشاهده دانش آموزان جهت بدهید. از قبل با آنان قرار بگذارید که در مشاهده به نکات خاصی توجه کنند.

مثلاً از آنها اینسؤال ها را بپرسید:

اولین تغییری که در دانه دیدی چه بود؟

چند روز طول کشید تا اولین برگ ها را ببینید؟

و به طور کلی هر از چند گاهی از دانش آموزان بخواهید درباره ی رشد گیاه خود گزارش بدهند.

• دانش آموزان می توانند دانه ها را در ظرف حاوی خاک (تراریوم) به نحوی بکارند که دانه و رویش آن قابل مشاهده باشد.

• از دانش آموزان بخواهید درباره ی سختی هایی که برای مراقبت از گیاه خود داشته اند نکاتی را بیان کنند.

• به عنوان فعالیت پیشنهادی مسابقه ای ترتیب دهید که در آن هر گروه اندام های گیاه را تشخیص بدهند و کار هر گروه

ثبتشود و در پایان به کمک خود آنان امتیاز بدهید.

 

قسمت دوم کاشتن دانه

• علاوه بر دانه از بخش های دیگر گیاه هم ممکن است یک گیاه کامل به وجود آید،

مثلاً می توانید از بچه ها بخواهید سیب زمینیجوانه زده و یا پیاز ریشه دار سالمی را در خاک بگذارند و رشد آنها را مشاهده کنند.

• مسئولیت نگه داری گیاهان نزدیک منزل یا مدرسه را به دانش آموزان بسپارید و از آنها گزارش فعالیت شان را بخواهید.

• در صورت امکان می توانید دانش آموزان را به یک مغازه ی میوه و یا سبزی فروشی ببرید

(یا از اولیا بخواهید این کار را انجام دهند) تا آنها درباره ی گیاهان محل زندگی خود اطلاعات جمع آوری کنند

و یا از افراد مطلع برای حضور در کلاس دعوت کنید.

 

قسمت سوم کاشتن دانه

• درباره ی گیاهان خوراکی، می توانید از دانش آموزان بخواهید

با جمع آوری عکس از چگونگی تهیه ی غذاهای گیاهی

مثلاًتبدیل دانه ی گندم به نان، گزارشی تهیه کنند

و ضمن این کار با مشاغل مربوط به آنها آشنا شوند.

علاوه بر آن از دیگر مشاغل مربوط بهگیاهان نیز گزارش شفاهی کوتاهی تهیه و ارائه کنند.

• برای موضوع حفظ و نگهداری گیاهان از دانش آموزان بخواهید

خود را جای یک گیاه تصور کنند و انتظارات خود را از انسان ها بیان کنند.

• از دانش آموزان بخواهید در طول یک هفته مواردی از رفتارهای نادرست با گیاهان را که در اطراف خود می بینند، ثبت و به کلاس ارائه کنند.

• رفتارهای دانش آموزان با گیاهان در بازدید عملی را مشاهده و ثبت کنید

و بعداً با تعریف داستانی که خود ساخته اید، برخی رفتار های نادرست را گوشزد کنید.

و ضمن آن با دانش آموزان درباره ی رفتار درست گفت وگو کنید.

• با همکاری دانش آموزان، اولیای مدرسه (و یا شهرداری)

مکانی را برای جمع آوری کاغذهای استفاده شده ی درون مدرسه اختصاص دهید

و کاغذها را به مراکز بازیافت بفرستید. هم چنین می توانید از افرادی مطلع برای گفت وگو با بچه ها دعوت کنید.

• هنگام رفتن به بازدید علمی بچه ها می توانند سرودهایی را که خود ساخته اند،

درباره ی گیاهان و مراقبت از آنها بخوانند

 

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.