مرجع تخصصی آموزش ابتدایی|اول|دوم|سوم|چهارم|پنجم|ششم|دبستان

آموزش علوم اول ابتدایی درس به درس

0 ۱,۷۵۶

اهمیت آموزش علوم تجربی در مقطع ابتدایی

فراگیری علوم تجربی به کودکان کمک می کند تا روش های شناخت دنیای اطراف خود را بهبود بخشند.
برای این منظور آنهاباید توانایی این را کسب کنند که به آنها کمک کند
تا تجارب خود را با یکدیگر مرتبط سازند
از این رو کودکان باید روش های کسب اطلاعات، سازماندهی، کاربرد و آزمایش کردن را بیاموزند.
این فعالیت ها توانایی آنان را در درک دنیای اطراف تقویت می کند
و برای تصمیم گیری های هوشمندانه و حل مسایل زندگیشان یاری می دهد
امروزه آموختن علوم تجربی همچون سوادآموزی و حساب کردن امری اساسی و ضروری است که با زندگی روزمره ی ما درارتباط است
و با پیشرفت فناوری اهمیت آن بیشتر شده است.
به عبارت دیگر آموزش علوم بیشتر به آموزش راه یادگیری می پردازد
که آگاهی از آن برای هر کودکی لازم است، چرا که در دنیایی زندگی می کند که سریعاً در حال تغییر است
هر فردی باید قادر باشد خود را دایم با آن تغییرات هماهنگ سازد.
نکته ی مهم دیگر که بر اهمیت آموزش علوم تأکید دارد .
این که چه ما علوم را به کودکان آموزش دهیم، چه ندهیم،
آنان، خود، از اولین سال های کودکیشان، عقاید و نظریاتی درباره ی دنیای اطراف خود کسب می کنند.
اگر این عقاید براساس مشاهدات اتفاقی و حوادث تحقیق نشده و قبول شنیده ها باشد
احتمالاً غیرعلمی و گذراست و از این گونه تصورات در اطراف کودکان زیاد است
و به هر حال کودکان آنها را کسب می کنند.
در برنامه درسی جدید اهداف آموزش علوم دانش آموزان باید قادر باشند
آموخته های خود را به صورت معنادار به کارگیرند و آن را به موقعیت جدید انتقال دهند.

یادگیری زمینه محور علوم اول ابتدایی

زمانی که قرار است مفهومی را به دانش آموزان آموزش دهیم اگردانش آموزان بتوانند
برای آن چه آموزش داده می شود ، دلیلو معنایی در محیط اطراف بیابند یادگیری بسیار راحت تر صورت می گیرد.
البته این امر خاص دانش آموزان نیست بلکه یادگیرندگان بزرگسال نیز زمانی بهتر یاد می گیرند
که برای آن چه می آموزند دلیلی در ارتباط با زندگی و محیط روزمره بیابند.

ویژگی رویکرد زمینه محور

دررویکرد زمینه محور یا تماتیک  (Thematic) آموزش مفاهیم علمی درزمینه زندگی روزمره فراگیران اصل قرار می گیرد
و با همین راهبرد است که یادگیری جذاب ترمی شود.
این رویکرد ازاین بابت تماتیک نامیده می شود که تم هایا موضوع های مربوط به زندگی را اصل قرار می دهد
و مفاهیم علمی را در ارتباط با این موضوع ها طرح می کند.
در این فرایند فراگیران با موضوع احساس نزدیکی و آشنایی می کنند و انگیزه بیشتری برای یادگیری پیدا می کنند.
چون موضوع ها و زمینه های یادگیری از بطن زندگی درگیر می شوند
و در این ارتباط (Theme) روزمره ی آنان اخذ شده است.
دانش آموزان در فرایند یاد گیری در عمل با موضوع موضوعات علمی را به کار می گیرند.
این شیوه به کارگیری و ارائه ی علوم و موضوعات و مفاهیم علمی در موقعیت و مکان های آشنا و مناسب کودک، یادگیری را برای وی معنادار و ملموس می کند.
ویژگی عمده ی رویکرد زمینه محور این است که می تواند بسیاری ازحوزه های برنامه درسی را به هم پیوند زند و آنها را یکپارچه کند.
در این رویکرد موضوعات آموختنی پراکنده نیستند و از یک انسجام درونی برخوردارند
بدیهی است زمانی که فراگیر بین آموخته ها و نیاز های روزمره ارتباط تنگاتنگی می بیند
انگیزه یادگیری او بیشتر شده و نیز میزان مشارکت وی در فرایند یادگیری زیادتر و دامنه آموخته های وی افزایش می یابد

مزایای آموزش زمینه محور

١ با زندگی فراگیران ارتباط تنگاتنگی دارد.
٢ انسجام درونی دارد: یکپارچه ومرتبط باهدف های آموزشی است.
در این رویکرد اهداف نگرشی، مهارتی و دانشی (علم و عمل و اخلاق) درمحیطی اجتماعی و خلاق ودریک زمینه آموزشی مشترک یکپارچه می شوند.
٣ قابلیت عمیق شدن دارد: به جای گستردن یک موضوع، در یک زمینه آموزشی به عمق آن می پردازد
تا در عمل یادگیری معنادار، مؤثر و مفید تحقق پذیرد.
۴ نقاط اتصال خوبی به موضوع های مختلف دارد: این نقاط اتصال از یک سو پوشش به حوزه ی محتوایی آموزش رادر برمی گیرند
و از سوی دیگر به انتظارات برنامه درسی ملی و دیگر اسناد بالادستی و انتظارات سازمان ها و نهادهای گوناگون توجه می کند
درعین حال لازم است به ظرفیت متقابل حوزه های یادگیری مثل زبان، مطالعات اجتماعی، خلاقیت و هنر، دین و اخلاق عنایت داشته باشد.

فعالیت های آموزش زمینه محور

با توجه به ویژگی آموزش زمینه محورهر فعالیتی که پیشنهاد می کنید باید دارای ویژگی های زیر باشد:
١ در ارتباط با زندگی روزمره دانش آموز باشد (رویکرد مسأله محورباشد: مثال:مشکل کم آبی/محیط زیستی/انرژی/…).
٢ قابل تجربه و آزمایش باشد، به کودک کمک کند تا با بروز خلاقیت های خود کشف کند،اختراع کند و به ایده ای نو بیاندیشد.
این فعالیت ها قلب یادگیری مفهومی هستند
(رویکرد پژوهش محور: معرفی فعالیت های پژوهشی در ارتباط با مسأله طرح شده، مثال: مسأله آلودگی محیط زیست/کم آبی/صرفه جویی در انرژی/…).
٣ کاربرد داشته باشد، مفاهیم و اطلاعاتی که نهادینه شوند دانش آموز را به تصور یک آینده مجازی می کشانند
(ارتباط بین تئوری و عمل: تصور مشاغلی در ارتباط با مسأله (مثال: مشکل کم آبی)/ حل مسأله (مثال: ارایه راه حل هایی برای حل مشکل کم آبی از طریق برخورد مناسب با مسأله)
۴ تا حد امکان دانش آموز را به کار گروهی تشویق کند. یادگیری مشارکتی و تعاملی مقدمه ی یادگیری مفهومی پایدار است
(یادگیری مشارکتی: انجام پژوهش ها و یا جمع آوری اطلاعات به صورت گروهی و تعامل در مورد یافته ها و تجزیه و تحلیل آنها).
۵ از نتایج آموخته ها در زندگی استفاده کند. به عبارت دیگر موقعیت های جدیدی فراهم کند که دانش آموز بتواند آموخته ها را در آن موقعیت ها نیز به کار گیرد
(پژوهش علم در عمل مثال: انجام فعالیت هایی در عمل در مدرسه یا خانه برای حفاظت از آب / جلوگیری از آلودگی آب/ صرفه جویی در مصرف آب/…)

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس علوم اول ابتدایی

ارزشیابی مستمر

ارزشیابی مستمر در فرایند آموزش نقش مهمی ایفا می کند.
در هر مرحله آموزش، معلم باید ازجایی شروع کند که دانش آموز در آن جا ایستاده است.
اگر گامی که برمی دارد کوتاه باشد برای دانش آموز خسته کننده است
و اگر این گام بلند باشد برداشتن آن گام از توان دانش آموز خارج است.
در فرایند ارزشیابی مستمر دانش آموزان با یک دیگر مقایسه نمی شوند، دانش آموز نمره یا رتبه نمی گیرد
معلم با قبول تفاوت های فردی دانش آموزان و این که هر کدام به کمک های متفاوتی نیاز دارند آنان را ارزیابیمی کند.
نمودار زیر چرخه ارزشیابی مستمر یا ارزشیابی پویا و سازنده را نشان داده است.
پیشنهاد می شود برای هر کلاس معلم یک دفتر حدوداً ۴۰ برگی را خاص ثبت اطلاعات قرار دهد.
در این دفتر به هر دانش آموز یک صفحه اختصاص دهد
و هر زمان که بخواهد اطلاعاتی را که لازم می بیند در مورد آن دانش آموز ثبت کند.
این نحوه یادداشت برداری هم در طراحی مرحله بعدی تدریس و هم در جلساتی که ممکن است
با والدین داشته باشید به وی کمک می کند تا از اطلاعات مستند استفاده کند.
باید توجه داشت که در سنجش مستمر ثبت اطلاعات فقط زمانی مفید خواهد بود
که از آن اطلاعات به عنوان منبع و مأخذطراحی مرحله ی بعدی تدریس یعنی بلافاصله استفاده شود.
در چنین فرایندی دانش آموزان هم نقش دارند چون آنان خود در مرکز یادگیری قرار دارند
و نقش اصلی را در پرورش و یا اصلاح یک آموخته ایفا می کنند.

ارزشیابی پایانی علوم اول ابتدایی

ارزشیابی پایانی معمولاً در پایان هر دوره ی آموزشی انجام می شود
معلم بر اساس آن میزان پیشرفت دانش آموزان را پس از طی آن دوره ارزیابی می کند.
آن چه این سنجش را به طورخاص از سنجش مستمر جدا می کند نحوه ی استفاده از نتایج آن است.
نتایج این ارزشیابی معمولاً در طراحی مرحله بعدی تدریس نقش ندارد
بلکه معمولاً برای قضاوت درمورد معینی مثل ارتقا دانش آموز به پایه بالاتر استفاده می شود.

اهمیت بازخورد در ارزشیابی

در روش سنتی بازخورد معلم معمولاً در قالب نمره و رتبه است.
به عبارتی دانش آموز هیچ اطلاعاتی از کیفیت کارش نمی گیرد
و نیز توصیه ای برای پیشرفت و بهبود کار هم دریافت نمی کند.
به جرأت می توان گفت یکی از مهم ترین وجوه یک ارزشیابی معتبر در فرایند آموزش بازخوردی است که به معلم و به دانش آموز می دهد.
این بازخورد می تواند سازنده باشد
اگر اطلاعاتی که به معلم و دانش آموز می دهد با توجه به هدف های آموزش و نیز توانایی های دانش آموز باشد.

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.