مرجع تخصصی آموزش ابتدایی|اول|دوم|سوم|چهارم|پنجم|ششم|دبستان

آموزش اسم جمع از مهارت های نوشتاری فارسی سوم

0 10,019
1 اسم
کلمه ای است که برای نامیدن شخص یا حیوان یا چیزی به کار می رود. مانند : اسب ، درخت  ، مادر
اسم می تواند مفرد باشد و یا جمع .
اسم مفرد : اگر اسم بر یک فرد یا یک چیزی دلالت کند ، آن را مفرد می گوییم. مانند : گل ، خانه، دختر

عــناوینی که در ایــن آموزش مــی خــوانید :

اسم جمع :

اگر اسم بر بیش از یکی دلالت کند ، آن را اسم جمع می گوییم . مانند گل ها، خانه ها، دختران
نکته  : اسم مفرد در زبا ن فارسی علامت خاصی ندارد. علامت جمع در زبان فارسی ” ها ” و “ان ” است که به اسم مفرد اضافه می شود . مانند  کتاب + ها             کتاب ها      ، پسر + ان                  پسران
 ( برای جمع بستن تمام کلمه ها می توان از ” ها ” استفاده کرد . اما از ” ان ” تنها برای اسم جانداران و بعضی کلمه ها می توان استفاده کرد .)
*اگر در آخر اسمی (ه) بیاید هنگام جمع  بستن با ” ان ” حرف (ه) را برداشته و به جای آن حرف میانجی (گ) را می گذاریم. مانند “:
چرنده + ان               چرندگان                 رفته + ان                 رفتگان           برنده + ان                                                       برندگان
واژه + ان                واژگان                   فرشته + ان                فرشتگان
پرنده + ان               پرندگان                   فرزانه + ان                   فرزانگان
 *اگر در آخر کلمه ای ( الف ) یا ( واو ) بیاید ، هنگام جمع بستن با “ان”  بین کلمه و “ان”  جمع ، حرف ( ی) اضافه می شود . مانند
دانا + ان                 دانایان                        جنگجو + ان                      جنگجویان
آشنا + ان                 آشنایان                    هنر جو + ان              هنر جویان
 *البته کلمه هایی وجود دارد که به آن ها ( ی ) اضافه نمی شود. مانند بانو+ ان         بانوان   بازو + ان         بازوان
نکته : در اسم مکان ها ” ان ” نشانه ی جمع نیست.  مانند تهران ، کرمان ، سیرجان
نکته : اگر “ان ” را از آخر کلمه برداریم باید مفرد آن باقی بماند . در غیر این صورت ، ” ان ” نشانه ی  نیست . مانند بستان ( بستان ، اسم مفرد است و نمی توان “ان ” را از آن جدا کرد.)

جمع ان

همیشه “ان ” آخر کلمه نشانه ی جمع  نیست و گاهی بر مفهوم زمان و گاهی بر مفهوم مکان دلالت می کند. مانند
بهاران ( هنگام بهار )             سحر گاهان ( هنگام سحر )                  بامدادان ( هنگام بامداد )
گیلان ( محل سکونت مردم گیل )
*وقتی آخر کلمه  (ه) بیاید و صدای (ا ) ندهد بهتر است در موقع جمع بستن با “ها ”  ، ها به آن بچسبد. مانند
چاه + ها             چاهها                    کاه + ها                کاهها              گروه + ها             گروهها
شاه + ها                 شاهها             راه + ها                 راهها               ماه + ها               ماهها
سیاه + ها                    سیاهها        کلاه + ها               کلاهها
*وقتی آخر کلمه (ه ) بیاید و (ه) صدای (ا) بدهد ، بهتر است در موقع جمع بستن با “ها” ، ها به کلمه نچسبد. مانند
موزه + ها                  موزه ها                  کوزه + ها                   کوزه ها           خانه + ها            خانه ها
کوچه + ها                 کوچه ها                 لانه + ها                 لانه ها              شانه + ها             شانه ها

2 نکته : برای جمع بستن بعضی از کلمه هایی که از زبان عربی وارد فارسی شده اند از ” ات ” استفاده می کنیم . مانند
خطر + ات                 خطرات                                تعطیل + ات                تعطیلات
حشره + ات                حشرات                           قطره + ات                قطرات

کلمات فارسی

*جمع بستن کلمه هایی که در اصل فارسی هستند با ” ات” کاملا نادرست است. مانند
گزارش + ات                گزارشات  ( نادرست است .)       گزارش + ها                گزارش ها  ( درست است .)
دستور + ات                دستورات  ( نادرست است. )        دستور + ها                    دستور ها    ( درست است .)
آزمایش + ات            آزمایشات   ( نادرست است. )       آزمایش + ها                    آزمایش ها ( درست است .)
سفارش + ات              سفارشات ( نادرست است. )       سفارش + ها                    سفارش ها  ( درست است .)
فرمایش + ات              فرمایشات ( نادرست است. )       فرمایش + ها                  فرمایش ها   ( درست است .)
گرایش + ات                 گرایشات ( نادرست است. )       گرایش + ها گرایش ها   ( درست است.)
پیشنهاد + ات                 پیشنهادات ( نادرست است. )     پیشنهاد +  ها                 پیشنهاد ها   ( درست است.)
 
* اسم جمع : اسمی است که در ظاهر مفرد است امّا مفهوم جمع دارد. مانند : طایفه ، گردان ، عدّه ،تیپ ، جوخه ، خلق ، خانواده ، مردم ، امّت ، لشکر ، گروه ، رمه ، گلّه ، سپاه ، رعیّت ، قافله ، کاروان ، ایل ، دسته
نکته : اسم جمع را در فارسی و عربی می توان جمع بست. مانند :
لشکر                  لشکر ها                                     سپاه                       سپاهیان
رعیّت                 رعایا                                       قبیله                          قبایل
 نکته : بعضی از کلمه ها در زمان جمع بستن هیچ علامت مشخصی ندارند ، فقط در شکل مفرد آن ها تغییراتی ایجاد می شود . البته این نوع جمع بستن مخصوص زبان عربی است و هیچ ربطی به زبان فارسی ندارد .( جمع مکسّر)

جمع مکسّر

در این جا به تعدادی جمع مکسّر که در زبان فارسی رایج هستند ، می پردازیم.
                                                                                                 

مفرد جمع مفرد جمع مفرد جمع
ادب آداب بیت ابیات حکم احکام
اثر آثار تاجر تجّار حاکم حکّام
ادیب ادبا تصویر تصاویر حاشیه حواشی
اسیر اسرا جد اجداد حس حواس
اسم اسامی جانب جوانب حق حقوق
اسطوره اساطیر جزیره جزایر حرف حروف
امیر امرا جبل جبال طرف اطراف
امر اوامر جریمه جرایم عمق اعماق
امام ائمه حادثه حوادث عالم علما
اصل اصول حشم احشام علم علوم
افق آفاق حکیم حکما علامت علائم

 

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.