مرجع تخصصی آموزش ابتدایی|اول|دوم|سوم|چهارم|پنجم|ششم|دبستان

مشکلات املایی و راهکارهای تقویت املا در ابتدایی

0 ۵۱۲

 

علل ضعف دانش اموزان در درس املا و راهکارهای تقویت املا در ابتدایی

مقدمه : دانش آموزان زیادی وجود دارند که در درس املا دچار مشکل هستند و نسبت به تعداد غلط هایی که مرتکب می شوند نمرات کمتری دریافت می کنند

 

. معمولاً معلمان و والدین برای تقویت املا آنان به راههای زیر متوسل می‌شوند به کودک پند و اندرز می دهند و از آنان کوشش بیشتری طلب می کنند.

1-    کودک را تحقیر، سرزنش و مؤاخذه می کنند .

2-    به سرزنش و انتقاد معلّم می پردازند.

3-    هر کدام از والدین ، والد یا عضو دیگری از خانواده را مقصر می نمایند.

4-    هر کودک می خواهند شکل صحیح کلماتی را که در نوشتن آن مرتکب اشتباه شده است بارها بنویسد .

5-  از دانش آموز می خواهند یک جمله بنویسد که در آن مشکل صحیح کلمه‌ای که در املا غلط نوشته است به کار رود .

6-  از وی می خواهند تا واژه درست مورد نظر را یا فقط حرفی از آن واژه را که قبلاً نوشته شده است

با رنگ قرمز یا رنگ مشخص دیگری چند بار بنویسد تا در ذهنش پایدار بماند.

نصیحت و سرزنش به نتیجه مثبتی نخواهد انجامید

امّا اگر دانش آموز درس مورد نظر را بارها و بارها تمرین کند و شکل صحیح کلمه را بارها و بارها بنویسد و یا آن کلمه بارها و بارها در داخل یک جمله بکار ببرد البته خواهد آموخت و امکان اشتباه مجددش کاهش خواهد یافت .

امّا آیا تمرین های مکرر باعث یادگیری کودک در واژه های ویژه ای که تمرین کرده است، می شود ؟

آیا این یادگیری به سایر دسته ها و واژه ها نیز اتصال می یابد ؟

واقعیت این است که انواع اشتباهاتی که کودک مرتکب می شوداز یک نوع و یک نسخ نیستند

تا بتوان با اتخاذ یک روش همه آن اشتباهات را از بین برد و به پیشرفت وی اطمینان یافت

. بعد از اطمینان از عادی بودن هوش دانش‌آموز باید اشتباهات املاهای متعدد دانش‌آموز را از روی دفتر وی یادداشت کنیم

به عنوان مثال اگر دانش آموز تا به حال 10 املا نوشته است تمام اشتباهاتی را که در آن املاها مرتکب شده یادداشت کنیم و علت و علل آن ها را بیابیم .

اشکالات املایی دانش آموزان

بطور کلی اشکالات املایی دانش آموزان یا ناشی از محیط است، یا از خود فرد سرچشمه می گیرد و یا به معلّم و شیوه آموزش او بر می گردد .

اشکالات املایی دانش آموزان از دیدگاه روان شناختی از موارد زیر سرچشمه می گیرد:

1-    نارسا نویسی

2-    ضعف در حافظه‌ی دیداری

3-    ضعف در حافظه‌ی توالی دیداری

4-    ضعف در تمیز دیداری

5-    ضعف در حساسیت شنوایی و شنیداری (غلط سمعی)

6-    ضعف در حافظه‌ی شنوایی

7-    ضعف در دقّت و توجه (عدم دقّت )

8-    قرینه نویسی

9-    وارونه نویسی

10- مشکلات مربوط به آموزشی

 ضعف در نارسا نویسی :

نا رسا نویسی یعنی نامتناسب بودن شکل ظاهری کلمه ها، هم اندازه نبودن حروف

کوشش کوشش های خوشحال

عدم رعایت فاصله مناسب بین حروف و اجزای کلمه مانند :

د وباره دوباره

اشتباه نویسی شکل ظاهری حروف (ط) مانند لب طالب

– بسیار نزدیک بودن بازو به بدن

–   بسیار سفت گرفتن شست

الف : کج نویسی بیش از حد علل

-دور بودن خیلی زیاد نوک قلم از انگشتان

–   صحیح نبودن جهت کاغذ

درست نبودن جهت حرکت قلم

-بسیار دور بودن بازو از بدن

ب : راست نویسی بیش از حد علل

– بسیار نزدیک بودن انگشتان به سر قلم

– هدایت قلم به تنهایی توسط انگشتان سبابه

– ناصحیح بودن جهت کاغذ

پ : پرفشار نوشتن علل – فشار دادن بیش از حد انگشت سبابه

– استفاده از قلم نامناسب

– نازک بودن بیش از حد قلم

ت :کم رنگ نویسی بیش از حد علل- بیش از حداوریب یاراست نگه داشتن قلم

– چرخش نوک قلم به یک سمت

– قطر بیش از حد قلم

ث : زاویه دار نویسی بیش از حد علل – سفت بودن بیش از حد شست

–  بیش از حد شل نگه داشتن قلم

–  حرکت بیش از حد کند قلم

ج : نامرتب نویسی بیش از حد علل– نبودن آزادی حرکت

–   حرکت بیش از حد کند دست

– محکم گرفتن قلم

–   نادرست یا ناراحت بودن وضعیت

ح : فاصله گذاری بیش از حد علل- پیشرفت بیش از حد سریع به سمت چپ

–   حرکت بیش از حد و سریع جانبی

راههای تقویت و درمان مربوط به نارسا نویسی :

1-    روان نویسی در اختیار دانش آموز قرار داده تا خطوطی به دلخواه رسم کند .

2-    یک وایت برد کوچک در اختیار کودک قرار داده تا به دلخواه نقاشی یا خطوطی را رسم کند .)

3-  گچ نرم و مناسب در اختیار کودک قرار داده تا خطوط و نقاشی رسم کند .

(یا با زغال حروف گوناگون را نوشته و تلفظ کند .)

4-    به وضعیت نشستن در هنگام انجام تکالیف نوشتن توجه کرده تا اصلاح گردد. (کوتاه قد )

5-  نحوه گرفتن مداد باید آموزش داد. (مداد بین انگشت شست و انگشت اشاره قرار گرفته و از بالای سمت تراشیده شده برای کلاس اولی ها)

6-  اگر انگشتان و عضلات کوچک و بزرگ دست ، ضعیف و کوچک هستند از مدادهای باریک تر (کمتر از قطر مداد معمولی ) استفاده شود . (فانتزی نباشد) .

برای تقویت عضلات کوچک و بزرگ دست فعالیتهای زیرپیشنهاد می گردد:

1-    خمیر بازی ، با خمیر وسیله ای مثل دیگ- بشقاب – آدم و … درست کند .

طرز تهیه خمیر : یک واحد نمک

– 4 واحد آرد گندم

– یک چهارم روغن و به اندازه کافی آب را به هم زده و ماساژ دهید و خمیر رنگی که از آبی که از جوشاندن پوست انار ، سبزی و … )

2-    کاغذهای باطله یا کاغذهای روزنامه با دست هایش مچاله کرد .

3-    کاغذهای باطله یا کاغذ های روزنامه را قیچی نماید (قیچی نوک پهن) (مهارت حرکتی) (بریدن حروف و اشکال)

4-    زیپ، دکمه های لباس و بند کفش خودش را باز و بسته کند .

5-    در محلی که ماسه یا خاک نرم وجود دارد به کمک چوب خطوط رسم کند .

6-    تعدادی پیچ و مهره داده تا آنها را باز و بسته کند .

7-    از گل رس تمیز بازی کند و چیزهای مختلفی بسازد .

8-    یک سری خطوط موازی با فاصله کم و زیاد رسم شود تا وسط هر دو خط موازی یک خط راست رسم کند.

9-    از دانش آموز بخواهید شکل های نقطه چین را پر رنگ کند.

برای تقویت هماهنگی چشم و راست فعالیتهای زیر پیشنهاد می گردد.

1-    یک توپ پلاستیکی 3-2 متری کودک قرار داده واز او بخواهید تا بدود و توپ را شوت کند. (برتری پا)

2-  کاغذ یا مقوایی را به شکل استوانه به قطر نیم تا یک سانتی متر درست کرده و به کودک بدهید از داخل سوراخ آن یک هدف ریز را نگاه کند.

3-    نخ و سوزن پلاستیکی : نخ را از داخل سوراخ سوزن عبور دهد (هماهنگی چشم – دست )

4-    انداختن توپ بسکتبال (توپ ابری) به شرط اینکه سر و صدا مزاحمت برای دیگران نباشد .

5-    میخ زدن به چوب و تخته

6-    بازی با توپ پی پونگ یا پلاستیکی گرد و نرم و یا هفت سنگ بازی با یک توپ .

7-    بازی دو پرتغال و تیله بازی (هماهنگی دست و چشم )

ضعف در حافظه‌ی دیداری :

یعنی غلط نویسی حرف در حروف هم صدا یا حروف یک صدا و چند شکلی‌هاست .

مثل (س ص- ق غ- هـ ح- ظ ذ ز ض – ت ط – ء ع )

اسحاب اصحاب ، بشغاب بشقاب ، بحار بهار

منزور منظور ، اروس عروس

 راههای تقویت و درمان ضعف حافظه‌ی دیداری 

الف : ابتدا دو تصویر را انتخاب کرده و یک به یک به دانش آموزان می دهیم

و سپس تصویرها را مخفی می کنیم و از او می خواهیم که آن تصویر ها را نام ببرد .

ب : همان تمرین اول را تکرار می کنیم اما این بار به جای دو تصویر ، سه تصویر را به وی نشان می دهیم .

اگر کودک قادر به یادآوری آنها بود ، چهار تصویر را نشان می دهیم ، سپس به همین ترتیب ادامه می دهیم

تا وقتی که حافظه‌ی دیداری کودک به حد طبیعی یا بالاتر از آن برسد .

پ : یک تصویر نسبتاً مرکب را به دانش آموز نشان می دهیم

و از وی می‌خواهیم تا کل و اجزا آن را به خاطر بسپارد پس از اینکه کودک مدت زمانی را که خودش کافی می داند به تصویر دقّت کرد تصویر را مخفی و اجزای تصویر را از وی سوال می کنیم

معمولاً در دفعات اول بخش های اندکی از جزئیات در حافظه دیداری او می ماند و بخشی های را به خاطر نمی آورد یا اشتباه پاسخ می دهد .

پس همان تصویر را مجدداً به وی نشان می دهیم و از وی می‌خواهیم دوباره آنها را مشاهده و اجزای آن را به خاطر بسپارد و با اندکی دقّت در می یابیم که این بار نوع کیفیت نگاه کردن کودک با نحوه نگاه کردن دفعه قبل او تفاوت دارد و همین تفاوت در واقع فرایند درمان است . جالب است که با کمال اطمینان می توانیم اعتماد به نفس بسیار زیاد دانش‌آموز و همچنین تفاوتی چشمگیر را در میزان تقویت حافظه دیداری او مشاهده کنیم .

ت : می توان کارت هایی مقوایی به ابعاد 7×5 سانتی متر تهیه کرد و در آن واژه های هم خانواده را نوشت .

خاص مخصوص

خصوص اختصاص

خاصیت خواص

این تمرین علاوه بر تقویت حافظه دیداری موجب درک کلمات یک ریشه دارند و هم خانواده اند .

ث: برای اینکه تمرینات که گفته شد تاثیر بسیار زیادی در حل مشکل املای دانش آموز داشته باشد باید برای وی انگیزه ایجاد کنید تا با رغبت به تمرینات بیشتری بپردازد

در واقع همان حافظه طوطی وار را به حافظه کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت تبدیل شود .

ج : نشان دادن چند کلمه هم خانواده و نوشتن آنها در هوا با انگشت .

3  -ضعف در حافظه‌ی توالی دیداری :

یعنی جابه جا نوشتن حروف در کلمه مثال : مارد مادر ،

ردخت درخت ، مودر مورد ، دادر دارد .

راههای تقویت و درمان ضعف حافظه‌ی توالی دیداری :

الف : سه یا چهار نفر به دانش آموز معّرفی می کنیم سپس وی باید به ترتیب آنها را نشان دهد

(دانش آموزی که ضعف حافظه ی توالی دیداری دارد . )

ب : جلوی دانش آموزی می ایستیم و چند حرکت بدنی انجام می دهیم و سپس از او می خواهیم همان حرکت حرکت ها را به ترتیب انجام دهد،

و یا با استفاده از مقوا، پلاستیک می توانید حروف به شکل الگو تهیه کرده و تلفظ حروف به وسیله مربی آنها را مرتب کند.

پ : یک کارت مقوایی را که روی آن 3 یا 4 حرف نوشته و به او نشان می‌دهیم سپس کارت را مخفی کرده از او می خواهیم حروفی را که دیده بود به ترتیب از سمت راست به چپ نام ببرد .

سپس کارت دیگری را که حروف بیشتری روی آن نوشته شده است به وی نشان می دهیم و همانند دفعه قبل عمل می کنیم .

مثل : ک – ی- ط- س

ت : یک کارت مقوایی که روی آن 3 کلمه نوشته شده است به دانش آموز نشان می دهیم سپس آن را مخفی کرده و از وی می خواهیم آن کلمات را به ترتیب بازگو کند .

پس از انجام موفقیت آمیز این تمرین کارت هایی با تعداد بیشتری از کلمات را به وی نشان داده و همان تمرین را دنبال می کنیم .

مثال : شقایق – گل – لاله – بهار

ث : قبلاً روی موزاییک ها مربع هایی رسم کرده و روی هر مربع یک حرف می نویسیم

از یکی از دانش آموزان می خواهیم روی یکی از حروف به دلخواه بایستد و بعد از اندکی توقف روی حرف دیگری بایستد

و به همین ترتیب 4 حروف را ادامه دهد آن گاه از دانش آموزان دیگر که برای تقویت توان توالی دیداری تحت آموزشی هستند می خواهیم تا حروفی را که روی آنها توقف کرده بود به ترتیب نام ببرند .

مجدداً همین کار را با تعداد حروف بیشتری تکرار می کنیم .

آ- ا بب- ب پپ- پ تت- ت ثث- ث جج- ج

 

ضعف در تمیز دیداری :

یعنی شناختن و عدم تشخیص حرف از یکدیگر مثال :

(س) از (ش ) (د) از (ذ ) (ر) از (ز ) (ع) از (غ )

(ف) از (ق ) (ج) از (چ ) (ح) از (خ ) (ک) از (گ )

زور روز جانه خانه

دوس دوش بتر تبر

 راههای تقویت و درمان ضعف در تمیز دیداری :

الف : تصاویر آزمون مقابل فراستیک را الگو قرار داده تصاویری مشابه رسم می کنیم

و از کودک می خواهیم دور یکی از اشکال هندسی را که از او می‌خواهیم (مثلاً شکل مربع در آزمون فراستیک دایره رسم کند . ) ؟؟؟؟؟؟؟

شکلی را که مثل بقیه نیست پیدا کن و رنگ بزن .

ب : کارت های مقوایی به ابعاد 10×7 سانتی متر تهیّه کرده در ستون راست کارت یک حرف می نویسیم

و در ستون چپ کارت چند حرف از جمله حرفی را که در سمت راست نوشته بودیم می نویسیم سپس از دانش آموز می‌خواهیم

که حرف سمت راست را در میان حرف سمت چپ پیدا کند .

ج چ- ی- ص – ج – ع- ک
د ر- ز – و – د- ا- م – ذ

پ : کارت های مقوایی به ابعاد 10×7 سانتی متر تهیّه کرده در ستون سمت راست آن یک کلمه می نویسیم دانش آموز باید همان کلمه را از بین کلماتی که در سمت چپ نوشته ایم پیدا کند .

دانش رانش – دانش- سازش – دوش – درویش

ت : نشان دادن یک تصویر مرکب و مخفی شدن یک تصویر در میان تصویر مرکب با زدن رنگ مشخص می شود .

ث : در رسم الخط مقابل

حرف (ل) را جدا و پر رنگ کن .

ج : بقیه حروف ناقص را تکمیل کن .

ضعف در حساسیت شنوایی و شنیداری 

یعنی خوب نشنیدن و تشخیص و تمیز ندادن آواهای کلمه ، عدم تلفظ صحیح کلمه و تاثیر فرایندهای آوایی تبدیل ، تاثیر لهجه و زبان محاوره ای دانش‌آموز

مثال : مسباک مسواک ، تلفزیون تلویزیون

بشگاب بشقاب

دمبال دنبال ، بودن بودند ، ژاله جاله ، تار کار

6-ضعف در حافظه شنوایی یعنی نوشته نشدن بعضی کلمه ها در جمله به وسیله‌ی دانش آموز که موجب جا انداختن کلمات و حروف می شود .

مثال : آمد آمدن ، گفت گفتند

6-5 راههای تقویت و درمان ضعف در حساسیت شنوایی‌وحافظه شنوایی:

الف : چند قرقره کوچک و بزرگ چوبی انتخاب کنید و یک بادکنک تکه تکه شده هر یک تکه بادکنکی برداشته و آن را روی یکی از سوراخ های قرقره بکشید

و قسمت اضافی بادکنک را به تنه قرقره ببندید آنگاه با فوت کردن به سوراخ دیگر قرقره صدا ایجاد می شود .

ب : اشیایی مثل گربه – ماهی – اردک – کوزه از گل رس بسازید و در بخشی از آنها با استفاده از میخ دو سوراخ ایجاد کنید

که به هم راه داشته باشند آنگاه با فوت کردن به آن صدا ایجاد می شود .

پ : از دانش آموز نیز بخواهید چند وسیله صدا ساز درست کند و صدای آنها را با هم مقایسه کند .

ت : یک قاشق چوبی صاف تهیه کرده و به هر یک از قسمتهای بالاو پایین آن دو عدد میخ بکوبید و دو سیم نایلونی را طوری روی آن وصل کنید که شبیه دو تار شود

آنگاه با مرتعش کردن سیم ها صدا ایجاد می شود .

ث : صداهای مختلف حیوانات را در یک نوار کاست ضبط کرده و از کودک می خواهیم به آنها گوش دهد و صدای هر کدام را تشخیص داده و نام ببرد .

ج : صداهای مختلف مثل گربه – خنده – سرفه – چک چک آب – باران – ضربه انگشت به در یا شیشه – برخورد توپ با زمین و امثال آن را در نوار کاست ضبط کرده و از دانش آموز می خواهیم

به آنها گوش داده و صدای هر کدام را تشخیص دهد و بیان نماید.

ح : چند قوطی خالی پلاستیکی یک شکل و یک اندازه تهّیه می کنیم

و داخل هر کدام از آنها چیزهایی مانند حبوبات – سنگ می ریزیم سپس قوطی ها را یک به یک تکان می دهیم

کودک باید از نوع صدای قوطی ماده داخل آن را تشخیص داده و نام ببرد .

خ : صداهای مختلفی را در نوار کاست ضبط کرده و برای هر صدا تصویری مناسب تهیه کرده و دانش آموز با گوش دادن و تشخیص صداها باید تصویر مربوط به آن را یافته و جدا کند . با این تمرین علاوه بر تقویت حساسیت شیبداری ، بین اعمال حرکتی و آنچه شنیده شده است هماهنگی برقرار می‌شود .

د : چشمان دانش آموز را با دستمال می بندیم و از همکلاسی هایش می‌خواهیم تا نام او را بگویند و او تشخیص دهد که چه کسی صدایش کرده است.

ذ : به خانواده دانش آموز سفارش می کنیم از سخن گفتن بسیار بلند در منزل و از بلند کردن رادیو و تلویزیون خود داری کنند .

ر : به کودک بگویید «من کلمه هایی را می گویم بعد شما همان کلمه ها را به همان ترتیبی که گفته ام تکرار کنید . » در بیان کلمات سعی کنید لبهایتان پیدا نباشد به این منظور می توانید به هنگام تلفظ کلمات دفترچه یا کاغذی را با فاصله مناسب جلوی دهانتان بگیرد .

ز : با استفاده از مقوا ، پلاستیک یا چوب می توانید حروف اعداد و اشکال هندسی را به شکل الگو یا قالب های گوناگون تهیه کرده پس از تلفظ هر یک از حروف به وسیله‌ی مربی آن را از گونی بیرون آورد .

س : می توان نام اشیاء ، اشخاص و رویدادها را بصورت تجزیه ی صداها و حروف آنها به دانش آموز و با هم ترکیب کند و کلمه بسازد.

(بازوی پیوند شنودی ) مثلاً : ت – و – پ توپ

7-ضعف در دقّت و توجه (عدم دقّت ) :

اشکال و مورد املایی در این ضعف عبارتند از کم و اضافه نویسی حرف ، اضافه و نگذاشتن سر کج ، اضافه و کم نوشتن دندانه ، اضافه و کم نگذاشتن نقطه ، نگذاشتن تشدید، ویرگول و جابه جا نوشتن تشدید اضافه و نگذاشتن مد ( ~ )مثال :

اتباطی ارتباطی ، ستاره شاناسی ستاره شناسی

روزکار روزگار ، درس درس ، مدت مدّت

مربی

مربّی مرّبی

مرّبّی

بیین ببین ، سرآغاز سرآغاز

برادر برادر ، مّربی مربّی

1-7 راههای تقویت و درمان ضعف در دقّت و توجه :

الف : دو تصویر را که مشابه به هم هستند امّا در یک یا چند مورد جزئی با هم اختلاف دارند به دانش آموز نشان بدهید و از وی بخواهید تا تفاوتهای بین دو تصویر را پیدا کند.

ب : کارت های مقوایی 7×5 سانتی متر تهیّه نموده روی هر کدام یک کلمه بنویسید طوری که روی هر یک از حروف یا نقطه یا دندانه آن کلمه جا افتاده باشد دانش آموز باید نقص کلمه را بیابد.

ج : کارت های مقوایی 7× 5 سانتی متر تهیه نموده روی هر کدام یک کلمه بنویسد بطوری که یک حرف یا دندانه یا نقطه اضافی داشته باشد دانش آموز باید بخش زاید و اضافی کلمه را پیدا کند .

د : املای چند نفر را برای تصحیح در اختیار دانش آموز قرار دهید تا آنها را تصحیح نماید .

هـ : کم کردن محرکات شنیداری و دیداری که مزاحم یادگیری کلاسی اند ، کم کردن زمان جلسه درس با رعایت سن و خستگی کودک و یا آموزش دهنده باید شمرده ، واضح ، کوتاه و آهسته سخن بگوید .

و : نوشتن حروف با انگشتان رنگ شده ، رنگ کردن حروف و اشکال هندسی، استفاده از تکه ابر مرطوب برای ترسیم روی تابلو و …. همه این ها به آموزش رنگ بازی می دهد و باعث جلب توجه کودک می شود .

ز : تجسم بخشیدن و تداعی دادن حروف با اشیاء و امور محسوس و روزمره در آموزش آنان (کلاس اولی ها ) . مثال : کدام حرف مثل یک آدم ایستاده است که کلاهی هم بر سرش دارد ؟

و یا کدام یک شبیه دست نیم مشت کرده است که سنگی هم داخل آن است ؟

8-ضعف در قرینه نویسی : (آینه نویسی)

یعنی نوشتن از چپ به راست مانند آدم رفت

درس باران

1-8 راه تقویت و درمان قرینه نویسی :

آموزش جهت یابی هاست (چپ- راست …. )

1-9-ضعف در وارونه نویسی یعنی نوشتن بر خلاف جهت خط فارسی

دید آدم بابا

1-9 راه تقویت و درمان وارونه نویسی : آموزش جهت یابی (چشم بسته با دست راست سوراخ بینی ، دست چپ ، گوش راست پای راست – پای چپ ، جلو و عقب پا- بالا – پایین چپ – راست و … )

10-         مشکلات مربوط به آموزشی :

-جدا نویسی اجزای کلمه مانند می یا ن میان

– متصل نویسی (می) در فعل میزیست می زیست

-ننوشتن تشدید ، جابه جانویسی تشدید ، اضافه نویسی تشدید

مـ ر بان

-جدا نویسی (ب) در فعل به تواند بتواند

-متصل نویسی کلمه : کاریرا کاری را

-ننوشتن (ال) حروف ناخوانا در کلمه های عربی علیه سلام علیه السّلام

-دندانه و قوسی اضافی – ندانستن قواعد خط تحریری س ی فارسی یا شـسـتن

شستن

-نوشتن (و) به جای (ا) خوروس خروس

-اشتباه در ترکیب های وصفی و اضافی مانند دیدنه دوست دیدنِ دوست

کتابه امین کتابِ امین

-ننوشتن (و) در کلمه های استثنایی که برابری مکتوب با ملفوظ وجود ندارد و حرف (و) صدای ‘ می دهد مانند خرشید خورشید

-نوشتن «ا» به جای (ی)در کلمه های استثنایی که شکل (ی) صدای (ا) می‌دهد. مانند

حتّا حتّی، کبرا کبری

-اشتباه نویسی کلمات تنوین دار مانند مثلن مثلاً

-اشتباه در کلمه های استثنایی که یک بار (ای) و یک بار (ی)تلفظ می شود امّا یک شکل (یـ) نوشته می شود مانند : زییاد زیاد

-اشتباه نویسی کلمه های متشابه در جمله و ترکیب ها .

مانند حیات مدرسه حیاط مدرسه

-اشتباه در نوشتن جمع کلمات مختوم به «ه»

مانند : راننده گان رانندگان، زنده گی زندگی

راههای تقویت و درمان مشکلات به آموزشی :

1-  آموزش نکات دستوری توسط معلّم یا والدین به دانش آموز مربوط .

2- استفاده از روش تدریس فارسی توسط معلم یا والدین .

جهت یادگیری درست نگارش کلمات خاص که حالت استثنایی دارند یا فقدان یادگیری اصول و قواعد نگارش ناشی می شود .

-اشکالات املا در دوره ابتدایی:

در کلاس اول بیش ترین اختلالات یا اشکالات شنیداری ، دیداری‌و گاهی آموزشی‌است .

در کلاس دوم بیش‌ترین اختلافات دقّت ، آموزشی و شنیداری است .

در کلاس سوم بیش‌ترین اختلالات آموزشی ، شنیداری ، دقّت است .

در کلاس چهارم بیش‌ترین اختلالات آموزشی ، دیداری، دقّت است .

در کلاس پنجم بیش‌ترین اختلالات آموزشی، دقّت ، دیداری است .

-عمده ترین غلط های املایی به ترتیب فراوانی در دوره ابتدایی در سال تحصیلی 82-81 استان زنجان :

1-غلط‌های املایی آموزشی

2-غلط های املایی حافظه‌ی دیداری

3-غلط های املایی بی دقتی (عدم توجه و دقّت)

4-غلط های املایی سمعی و شنیداری

5- غلط های املایی نارسا نویسی

-روش بررسی املاها و تعیین اشکالات املایی فراگیران :

در بیشتر اوقات شاهد هستیم که پس از تصحیح املا و نوع اشکالات املایی دانش آموزان ما علت بروز آن ها مشخص و بررسی نمی شود

برنامه ریزی جهت آموزش نکات لازم و رفع اشکالات صورت نمی گیرد و تنها توصیه های کلی و تذکرات شفاهی درباره درست نویسی ارائه می شود

و بسیاری از معلّمان رونویسی از کلمه ها و یا درس و گاه جمله نویسی با این کلمات را راه حل و و اشکالات می دانند .

این شیوه راه مطمئن و علاج مشکل نیست چرا که تعداد زیادی از این دانش آموزان همان کلمات را دراملاهای بعدی یا سایر نوشته های خویش غلط می نویسند

. لازم است معلّم ضمن استخراج مشکلات املایی دانش حرفه ای و پیش بینی آموزشی مجدد ، فعالیتّهای یاددهی و یادگیری متناسب با اشکالات تدارک ببیند و در جهت رفع اشکالات برآید .

-بررسی املاها دو صورت ممکن است :

1- شیوه‌ی فردی 2- شیوه‌ی جمعی

شیوه‌ی فردی :

در شیوه ی بررسی فردی معلم جدول بررسی اشکالات املایی را برای هر دانش آموز تهیه و در هر جلسه پس از تصحیح املا اشکالات دانش آموز را در جدول ثبت می کند .

تنوع اشکالات املایی و شدت و ضعف آن در افراد موجب می شود

معلم بسته به نیاز فراگیر ، رهنمودها و راهکارهای خاصی را در نظر بگیرد .

این جدول به مرور زمان وضعیت دانش آموز را در کلاس درس املا ، و میزان توفیق معلم و دانش آموز را در رفع اشکالات نشان می دهد .

 شیوه‌ی جمعی :

در این شیوه‌ی بررسی، جدول بررسی اشکالات برای کلیه دانش آموزان کلاس تنظیم می گردد و در هر جلسه معلم پس از تصحیح املاها آن ها را در اختیار دانش آموزان قرار می دهد

و با پرسش از اشکالات املایی دانش آموزان، فراوانی هر مورد را در جدول ثبت می کند البته باید دانش آموزان در این باره قبلاً توجیه شوند .

همچنین در صورت وجود فرصت و به ویژه در جلسات اولیه ، چنانچه معلم شخصاً به تکمیل جدول و استخراج اشکالات بپردازد ،

انواع و چگونگی اشکالات دانش آموزان اطلاع بیشتری کسب خواهد کرد .

جدول زیر جدول بررسی اشکالات املایی است که می توانید به شیوه‌ی جمعی یا فردی مورد استفاده قرار گیرد و مبنای کار و آموزش معلم در جلسات بعدی باشد .

ردیف کلمه اشکالات املایی نوع و علت بروز اشکال راهکار و راهبردهای آموزشی

-پیشنهاد سازنده و مطلوب :

1- تسلط دانش آموز ان بر مهارت نوشتاری مستلزم توجه و برنامه ریزی دقیق معلم برای اجرا و مدیریت فعالیتهای یاددهی و یادگیری است . یادگیری مهارت نوشتن در حرکتی ساده به پیچیده

(رونویسی – املا – جمله نویسی و انشا) که رونویسی ساده ترین نوع نوشته و جمله نویسی و انشا پیچیده ترین آن محسوب می شود .

2- در املای فارسی علاوه بر آنکه صورت تصحیح نوشتاری کلمات به دانش‌آموزان آموخته می شود موجبات تقویت مهارت گوش دادن و درک و دریافت سریع واژه ها، جمله ها و متون فراهم می آورید .

آموزش املا فقط به ساعت املا اختصاص ندارد بلکه این مهارت در فرایند و جریانی پویا و همراه با تدریس دروس به ویژه در درس زبانی-

آموزی – خواندن – جمله نویسی، انشا فعالیتهای نگارشی و زبانی آموزش داده میشود .

3-      وجود اشتباهات املایی در نوشته های دانش آموزان مانع از ایجاد زبانی مناسب و روشن می گردد و تأثیر نامطلوبی را در راه یادگیری و روح و روان بر جای می گذارد .

لذا ضروری است با توجه و دقّت بیشتری به این درسی پرداخته شود .

4-      در درس املا باید نخست به (درجه آموزشی املا) و آموزش درست نویسی کلمه ها و جمله پرداخت و آن گاه در صدد و ارزشیابی از چگونگی نوشتن برآمد .

5-آموزش املا تنها منحصر به ساعت این درس نیست و معلم باید در سایر دروس و فعالیتهای نوشتاری دانش آموزان مانند جمله سازی و انشا نوشتن پاسخ سؤالات و تمرینات علوم – هدیه آسمانی – ریاضی – اجتماعی و .. به نحوه نوشتن کلمات توجه کند

و اشکالات املایی آنان را مشخص کند و تذکر دهد (بطور مثال .

دانش آموزی که در درس ریاضی- علوم نمره بیست گرفته و لو اینکه 6-5 غلط گیری املایی در درس مذکور مشاهده می شود . )

6-چون منظور اصلی از گفتن املا در کلاس ارزشیابی فعالیتهای یاددهی و یادگیری انجام شده است

لذا باید از متن ها و جمله ها و واژه هایی در املا استفاده کرد که دانش آموزان آن ها را آموخته باشند .

(یعنی تلفظ آن کلمه ها را شنیده باشند شکل املایی آن ها را دیده و نوشتن آن ها را تمرین کرده باشند . )

7-      طولانی بودن متن املا موجب می شود که دانش آموزان معانی کلمه ها و جمله ها را به آسانی و به خوبی درک نکنند .

8-      رعایت زبان معیار و تلفظ صحیح کلمه ها و ترکیب ها ضروری است خواندن ترکیب وصفی و اضافی به صورت جدا یا تلفظ کلمات استثنایی یا تلفظ غیر رایج درست نمی باشد .

9- از تکرار زیاد و غیر ضروری که موجبات کند نویسی و کم توجهی دانش‌آموزان می شود پرهیز نمود .

10-     عوامل دیگر مانند مشکل دو زبانه بودن دانش آموزان کلاس ، وجود عوامل بازدارنده و مخل در هنگام یاددهی و یادگیری،

نبود تکرار و تمرین کافی و در یاددهی شکل صحیح نوشتاری کلمات خوانده شده در زمان آموزش و بعد آن ، فراموش کردن شکل صحیح نوشتاری کلمات خوانده شده به سبب فاصله افتادن بین زمان یاددهی و کاربرد آن و …. فراگیران را به غلط نویسی کلمات می کشاند .

11-     به تجربه ثابت شده است که رونویسی از روی متن درس و پس از املا، چندین بار نوشتن از روی غلط ها ، تأثیری قطعی در صحیح نویسی کلمه‌ها نخواهد داشت .

زیرا آنچه اهّمیّت دارد یاددهی و یادگیری مهارت‌های زبانی در زمینه ‌ی نوشتن املای کلمات لست .

12-    هر کلمه یا عبارت تنها یک یا دو بار گفته می شود تا شاگردان عادت کنند با گوش دادن به صدای معلم ، شکل نوشتاری کلمه ها را یاد بیاورند آن را زیر لب آهسته تکرار کنند و بنویسند .

13-    سرعت خواندن متن املای کلمات باید با توان نوشتاری شاگردان متناسب باشد (تندتر یا کند تر از حد معمول) زیرا بد خطی شاگردان و جا انداختن کلمه ها در املا نتیجه تند گفتن و کند نویسی شاگردان به دلیل کند گفتن نقش املا است .

14-    به منظور تشویق شاگردان به درست و زیبا نوشتن کلمات در متن املا علاوه بر نمره املا می توانید یک نمره ی خوش نویسی نیز به آن ها بدهید.

15-    پیشنهاد می کنیم گاهی املای کلمات به صورت گروهی نوشته شود یعنی اعضای هر فرد 2 تا 3 نفر با مشورت هم شکل صحیح کلمات گفته شده را بنویسند .

16-    روش های آموزشی برای هر کودک با توجه به نوع مشکل وی ، نیازها، علایق ، سن و …. متفاوت است به عبارت دیگر برنامه های آموزشی هر کودک باید با شناخت همه جانبه‌ی او به صورت انفرادی باشد .

17-    بسیاری از روش های آموزشی را می توان به طریقه‌ی خلاقانه و بدیعی ایجاد کرد و مورد استفاده قرار داد . لازم به ذکر است که بهتر است این روشها به شکل بازی باشد تا با ایجاد تنوع در یادگیری علاقه ی کودکان را جلب کرد .

-نتیجـه گیـری :

اصطلاح dysgraphia «نارسا نویسی» در مورد کودکانی به کار می رود که به رغم برخورداری از هوش مصنوعی بسیار بد می نویسند این کودکان از نظر جسمی و حسی مشکل قابل ملاحظه ای ندارند ، از امکانات محیطی – آموزشی مناسبی برخوردارند و دارای نابهنجار شدید رفتاری نیستند ، و در عین حال پیشرفت آموزشی آن ها نسبت به بهره هوشی ، سن و امکانات آموزشی شان به مراتب کمتر است . آنان در یک یا چند ماده‌ی درسی که مربوط به نوشتن و املا است به وضوح مشکل دارند . نارسا نویسی اختلالی ویژه در یادگیری specific learning disabilifies محسوب می شود .

-منابـع و مأخـذ :

1-  سیف نراقی ، مریم و نادری ، عزت الله (1374) آموزش و پرورش کودکان استثنایی – تهران – پیام نور .

2- تبریزی ، مصطفی (1378) درمان اختلالات دیکته نویسی – انتشارات فراوان ، چاپ 4 – صفحات مختلف .

3-           راهنمای آموزش املا در دوره ابتدایی ، دفتر برنامه ریزی و تألیف کتب درسی – تابستان 1384 صفحه 11

4-      سنگری، محمدرضا و گروه مولفان  (1384 )، فارسی بخوانیم و بنویسیم پایه چهارم دبستان ، تهران ناشر اداره کل چاپ و توزیع کتابهای درسی – صفحات مختلف

5-رشد تکنولوژی آموزشی (2) ماهنامه آموزشی تحلیلی ، اطلاع رسانی – وزارت آموزش و پرورش ، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی دوره 21 ، 1384 صفحه 40 .

6-رشد تکنولوژی آموزشی (3) ماهنامه تحلیلی ، اطلاع رسانی – وزارت آموزش و پرورش ، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آمزشی دوره 21 ، 1384 صفحه 42 .

7-      رشد تکنولوژی (5) ماهنامه آموزشی – تحلیلی ، اطلاع رسانی – وزارت آموزش و پرورش – سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی دوره 20 ، 1383 صفحه 12 .

8-      رشد آموزشی ابتدایی 4 ، 1383 صفحه 59 – رشد آموزش ابتدایی 7 ، 1379 ، صفحه 62 – رشد اموزش ابتدایی 2 ، 1379 صفحه 10 . – رشد آموزش ابتدایی 5 سال 6، 1381 وزارت آموزش و پرورش صفحه 26-25

9- فریار، اکبر و درخشان ، فریدون (1363) ناتوانی های یادیگری – تهران – میترا

10-     صفار پور ، عبدالرحمان (1379) زبان آموزی یاددهی و یادگیری درسی املای فارسی دوره ابتدایی صفحات مختلف .

 

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.